Christine Marie Lim Magpile, LPT
UP Diliman, Quezon City

Ilang araw bago pa man bago ideklara ni Pangulong Rodrigo Duterte ang Extreme Community Quarantine (ECQ) sa Kalakhang Maynila noong Marso, nagpatawag ng pulong ang aming direktor na si Prop. J. Neil Garcia, PhD, kasama ang mga supervisor ng iba’t ibang seksiyon ng aming unit: Editoryal, Administratibo, at Marketing upang mapag-usapan ang hakbang na gagawin ng UP Press kapag ipinatupad na ang lockdown.

Noong linggong iyon, nagpatupad na ng suspensiyon ng klase sa lahat ng antas at nilimitahan na ang pagpasok sa trabaho sa iba’t ibang tanggapan ng Unibersidad ng Pilipinas, Diliman1 para sa kaligtasan at seguridad ng mga estudyante, guro, at kawani. Napagkasunduan ng pamunuan ng UP Press na maaaring “work from home” status ang mga patnugot kung kaya’t inabisuhan kami ng aming editor-in-chief na iuwi ang mga manuskritong binabasa namin kabilang ang mahahalagang files.

Pinayagan din ang isa sa aming layout artist na iuwi ang computer at printer upang hindi maantala ang pag-layout. Ang senior layout artist naman namin ang itinalagang skeletal force para sa Editoryal dahil sa loob ng UP Campus siya naninirahan. Nang ipinatupad ang ganap na lockdown mula Marso hanggang Mayo, naka-work from home status ang mga kawani ng UP Press.

Pagtugon sa Paglilimbag sa Ilalim ng Pandemya

A. Paraan ng Komunikasyon
Para sa madaling pakikipag-ugnayan ng mga patnugot at layout artist ng UP Press, gumawa ng Facebook group chat ang aming editor-in-chief. Gamit ang Facebook group chat, dito niya ipinapaskil ang mga paalala tulad ng pagpapasa ng lingguhang accomplishment report. Nagsisilbi rin ang group chat na paraan ng pagpapadala ng mga files mula sa trabaho sakaling hindi ito maipadala sa email.

Bilang uri ng komunikasyon, maaari kaming magpaskil dito ng post sakaling mayroong paglilinaw o pangangailangan ang editor o layout artist kaugnay ng manuskritong binabasa. Ginagamit din ang group chat bilang paraan ng pangungumusta sa kalagayan ng isa’t isa.

Bukod sa group chat, hinikayat ang paggamit ng nakatalagang UP office email sa halip na personal email sa pagpapadala ng mga opisyal na korespondensiya o pakikipag-ugnayan sa mga awtor. Kapag may mga mensahe na dapat tugunan agad, nagpapadala kami ng text o tumatawag upang mabilis na masagot.

Kung may kailangang tugunan ang awtor sa manuskritong binabasa, maaaring ilagay ng kaniyang editor ang mga paglilinaw sa comment features ng PDF at i-highlight ang bahagi na dapat bigyang-pansin. Kung hindi pamilyar ang awtor sa PDF, ipinadadala ang mga paglilinaw sa pamamagitan ng Word file kung saan nakatukoy ang tiyak na pahina, pangungusap, at talata ng bahaging dapat tugunan. Maaari ding ipadala ang hardcopy ng manuskrito sa awtor at nilalagyan ng marka ng editor ang pahina na dapat tunghayan ng awtor.

B. Accomplishment Report
Ginagamit ang lingguhang accomplishment report sa pag-monitor ng status ng trabaho na aming inuwi sa bahay. Kapag natapos na naming basahin ang manuskritong hawak, ipinaaalam namin ito sa aming editor-in-chief upang makapagbigay ng bagong manuskrito na ipinapadala ng aming messengerial staff. Kapag hindi maihahatid ng messenger ang manuskrito, ipinadadala ito sa pamamagitan ng courier service tulad ng LBC subalit inaabot ng ilang araw bago ito matanggap dahil may ibang lugar na naka-lockdown o mahigpit ang checkpoint.

C. Padala / Pick up Service
Sa pagkakataon na may dokumento na dapat ipasa at papirmahan tulad ng kontrata para sa mga awtor, Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN) 2, at Individual Performance and Commitment Review Form (IPCR)3, mas mabilis ipadala ang dokumento sa pamamagitan ng Grab o Lalamove service upang maihatid agad ito.

Hugot-Patnugot: Hamon ng Work from Home

A. Pag-abono sa Gastusing Work-Related
Katulad ng nabanggit sa itaas, may pagkakataon na kailangan ipadala ang manuskrito o dokumento sa pamamagitan courier o pick up service dahil urgent at may deadline ito. May pagkakataon din na kailangang tawagan o i-text ang awtor o kasama sa trabaho kaya dapat may load ang selpon.

Mula sa sarili kong bulsa ang pinanggagastos ko sa mga ito. Sa mga tanggapan ng gobyerno, may proseso ng reimbursement at sasailalim pa ito sa justification kung maaaprobahan ito. Ginagamit ko ang personal na budget na nakalaan sa pamasahe dahil naka-work from home naman upang hindi masyadong mabigat sa bulsa.

Simula noong naka-work from home ako, tumaas din ang electric bill sa bahay dahil mahigit sampung oras kong ginagamit ang laptop at panay ang charge ng selpon o iba pang gadget na ginagamit sa komunikasyon at pang-internet. Bilang pantustos sa dagdag bayarin sa tumaasa na eletric bill, kinukuha ko na lamang ito sa budget na nakalaan sa pagkain.

B. Paggamit sa Personal Laptop sa Paggawa ng Trabaho
Dahil hindi kabilang ang pagpapauwi ng mga desktop computer, kailangang gamitin ang personal laptop sa pagbabasa ng proofs na naka-pdf o paglalagay ng komento rito upang masuri ng awtor. Bagaman may laptop, Ipad, at tablet akong magagamit, may kalumaan na ito. Di tulad ng desktop computer na gamit ko sa opisina, mabagal ang aking laptop at di sapat ang kapasidad ng gadget upang mag-upload o download ng malalaking file.

Noong nagpa-survey ang unibersidad sa mga kawani upang mabatid ang kanilang pangangailangan, isa ang laptop sa minarkahan kong priyoridad na ipagkaloob. Ngunit dahil nakasalalay ang pondo ng mga pampublikong tanggapan sa pagsusuri ng Department of Budget Management (DBM), zero percent loan lang ang maaaring maihahatid na tulong sa mga empleyado upang makabili ng laptop.

C. Mabagal na Internet Connection
Mayroon akong DSL wifi sa bahay. Ngunit minsan, hindi stable ang koneksiyon. Naisip ko na magpakabit ng internet fiber connection ngunit doble ang presyo nito. Sinubukan ko na ring gamitin ang mobile data, ngunit madaling maubos ang data kapag maraming dapat i-access na website kapag nagsasagawa ng fact-checking sa manuskritong binabasa.

D. Pagsugal sa Paglabas
Gustuhin ko mang magtungo sa mga internet cafe o co-working space para doon gawin ang trabaho, sarado ang mga ito dahil sa community quarantine. Maaari namang pumunta sa opisina basta’t ipabatid ito sa editor-in-chief o supervisor, kaya lang, diabetic ako.

Delikado at bawal sa akin ang lumabas. Sa ilalim ng community quarantine, “co-morbidity” ang mga taong may pre-existing medical condition dahil mas madaling magkasakit. Kung sakaling asymptomatic naman ako, tiyak na malalagay sa panganib ang aking ina na senior citizen na kasama ko sa bahay.

Paghatid ng Pakikiramay

Sa panahon ng pandemya, mayroon kaming ilang awtor at kasama sa trabaho na nagkasakit o namatayan ng mahal sa buhay. Kung walang pandemya, personal kaming bumibisita at naghahatid ng bulaklak, mass card, at abuloy bilang pakikiramay sa awtor o kasama sa trabaho na kapamilya o kaibigan na ang turing. Ngayong pandemya, ipinadala na lamang sa email ang mensahe ng malasakit dahil hindi pa ligtas ang palagiang paglabas.

New Normal sa Palimbagan Habang May Pandemya

Virtual Book Fair
Tuwing Marso, inaabangan ng mga estudyante’t guro ang anniversary4 sale ng UP Press. Kung natuloy ito, may mga aklat na mabibili sa halagang PHP55.00. Naudlot man ito, nakibahagi ang UP Press kasama ang iba pang kilalang publishing house sa bansa para sa 2020 Aklatan:5 All-Filipino Book Fair noong Agosto 16–18 na ginanap online sa pamamagitan ng Shopee. Makikilahok muli ang UP Press sa darating na Manila International Book Fair6 mula Nobyembre 24–30 na idaraos din online.

Online Chikahan Hinggil sa Aklat at Awtor
Sa kabila ng pandemya, nakapaglabas ng ilang aklat ang UP Press nang sumailalim na ang Kalakhang Maynila sa General Community Quarantine (GCQ) noong Mayo. Kahit na hindi natuloy ang book launching noong Hunyo, naipakilala naman sa Aklatan 2020 ang ilang bagong aklat ng UP Press tulad ng Sa Kanto ng Makabud at Mangga, May Eskuwela7 ni Prop. Vladimeir B. Gonzales,8 PhD at Busilak: New LGBTQ Poetry from the Philippines ni Prop. J Neil Garcia.

Makikita ang mga bagong panayam sa mga awtor ng UP Press noong Aklatan 2020 sa YouTube Channel ng UP Press na matutunghayan sa https://www.youtube.com/user/teamuppress. Tampok din sa UP Press YouTube Channel ang poetry reading ng ilang awtor na kabilang sa bagong aklat ng LGBTQ poetry ni Prop. Garcia.

Sa pamamagitan naman ng Facebook Live, naidaos online ang pagtalakay ng aklat ni Dr. Baticulon na Some Days You Can’t Save Them All noong Agosto 6, 2020. Pinangasiwaan ito ng Likhaan: UP Institute of Creative Writing (UP ICW) sa ilalim ng proyektong Interdisciplinary Book Forum (IBF).

Paghahanda sa Muling Pagbubukas ng Palimbagan
Kapag ligtas nang lumabas at pinahihintulan na ang pagtitipon ng publiko, isa sa paghahandaan ng UP Press ay ang paglulunsad ng mga aklat nito. Kaabang-abang ang paglulunsad dahil dito naipakikilala ang mga bagong aklat at nagkakaroon ng pagkakataon ang mga nagsipagdalo na makasalamuha ang mahuhusay na awtor, mga kagalang-galang na dalubhasa’t kritiko.

Tiyak din na paghahandaan ang mga panayam ng mga awtor at pagtatampok sa kanilang aklat na magandang ganapin sa UPper Shelf ng UP Press na branch ng UP Press Bookstore sa UP Town Center, Katipunan.

Sa muling pagbubukas ng UP Press, sana ay magkaroon kami ng mga bagong awtor. Maraming salamat sa patuloy na pagtangkilik sa UP Press. Padayon!

Mga Tala

1. Ang UP Press ay nasa loob ng UP Diliman Campus ngunit ang pamunuan nito ay nasa ilalim ng UP Office of the Vice President for Academic Affairs (OVPAA) na bahagi ng UP System Office. Katuwang ng OVPAA ang UP Press upang mailimbag bilang libro ang mga pananaliksik o akda ng mga faculty mula iba’t ibang sangay o constituent units mula sa lahat ng UP Campus. Para sa karagdagang impormasyon ukol sa mga gawaing pananaliksik ng OVPAA, tunghayan ang kanilang website: https://ovpaa.up.edu.ph/. Para sa karagdagang impormasyon ukol sa UP Press kabilang ng vision-mission at mga aklat, tunghayang ang kanilang website: https://press.up.edu.ph/.

2. Dahil isang pampublikong tanggapan ang UP Press, dapat na magsumite ng SALN ang mga empleado ng aming unit. Bilang legal na dokumento, hindi tinatanggap ang e-signature at dapat ay may aktuwal na lagda.

3. Ang IPCR ay uri ng ebalwasyon sa performance ng empleadong nagtatrabaho sa gobyerno.

4. Naitatag ang UP Press noong Marso 16, 1965. Ipagdiriwang dapat ng UP Press ang ikalimampu’t limang anibersaryo nito noong Marso 16, 2020 ngunit naudlot dahil sa deklarasyon ng ECQ bunga ng Covid-19.

5. Ang Aklatan ay pinangasiwaan ng Book Development Association of the Philippines (BDAP). Para sa karagdagang impormasyon, tunghayan ang artikulo ni Ruel S de Vera, “All-PH Book Fair Aklatan Goes Online, Defying Pandemic,” Inquirer.net (website). Huling update noong Agosto 10, 2020. Inakses noong Setyembre 1, 2020. https://lifestyle.inquirer.net/368191/all-ph-book-fair-aklatan-goes-online-defying-pandemic/.

6. Kung walang pandemya, gaganapin sana ang Manila International Book Fair (MIBX) ngayong ikatlong linggo ng Setyembre sa SMX Convention Center, SM Mall of Asia, Pasay. Para sa update o karagdagang impormasyon ukol sa MIBX, tunghayan ang www.manilabookfair.com.

7. Ang aklat na ito ay koleksiyon ng maiikling kuwento at mga dula na pumapaksa sa seksuwalidad. Bagama’t maselan ang paksa, nailahad ito ng may-akda sa isang nakakawili at malikhaing pamamaraan.

8. Si Prop. Vladimeir B. Gonzales ay kasalukuyang propesor ng malikhaing pagsulat at tagapagamuno ng Departamento ng Filipino at Panitikan ng Pilipinas (DFPP) sa Unibersidad ng Pilipinas.

Mga Sanggunian

De Vera, Ruel S. “All-PH Book Fair Aklatan Goes Online, Defying Pandemic.” Inquirer.net (website). Huling update noong Agosto 10, 2020.
Inakses noong Setyembre 1, 2020. https://lifestyle.inquirer.net/368191/all-ph-book-fair-aklatan-goes-online-defying-pandemic/.

Doyo, Ceres P. “Surgens Do Not Cry.” Human Face (blog). Huling update noong Setyembre 25, 2008. Inakses noong Setyembre 2, 2020. http://humanfacebyceres.blogspot.com/2008/09/surgeons-do-not-cry.html.

“Garcia, J. Neil.” Panitikan.ph (website). Inakses noong Setyembre 3, 2020. http://panitikan.ph/2018/07/30/j-neil-c-garcia/.

“Jennifer Laude Case: Duterte Pardons US Marine over Transgender Killing,” BBC News (website). Inakses noong Setyembre 7, 2020. https://www.bbc.com/news/world-asia-54063247.

“Judy Taguiwalo.” Inquirer.net (website). Huling update noong Agosto 17, 2017. Inakses noong Setyembre 2, 2020. https://newsinfo.inquirer.net/923370/in-the-know-judy-taguiwalo.

“Office of the Vice President for Academic Affairs.” Inakses noong Setyembre 5, 2020. https://ovpaa.up.edu.ph/.

“Somedays You Can’t Save Them All.” Ronibats.ph (website). Inakses noong Setyembre 4. 2020. http://ronibats.ph/some-days-you-cant-save-them-all/.

Tiongco, Ting. “Child of the Sun: Courage.” MindaNews.com (website). Huling update noong Nobyembre 20, 2011. Inakses noong Setyembre 1, 2020. https://www.mindanews.com/mindaviews/2011/11/child-of-the-sun-courage/.

“UP Press.” Inakses noong Setyembre 5, 2020. https://press.up.edu.ph/.

Tungkol sa May-akda

Nagtapos si Christine Marie Lim Magpile ng Bachelor of Science in Secondary Education – History Major (Cum Laude) sa Unibersidad ng Santo Tomas. Kumuha siya ng MA in Counseling (completed academic requirements) sa De La Salle University. Kasalukuyan siyang kumukuha ng MA Araling Filipino sa Unibersidad ng Pilipinas.

Naging fellow siya ng Linangan, Imahen, Retorika, at Anyo (2007), UST National Writers Workshop (2008), Angono Writers’ Summer Workshop (2018), Kataga Workshop (2018), La Salle Kritika National Workshop on Arts and Cultural Criticism (2019). Natanggap ang kaniyang Filipino creative nonfiction sa 4th UP Likhaan Journal at flash fiction sa 100 Stories for Shorts ng DLSU Publishing House. Natanggap din ang koleksiyon ng kaniyang haiku sa Eco-poetry Anthology na inilimbag ng UST Publishing House (2018) at maikling kuwento sa Ani 40 ng Cultural Center of the Philippines (2018). Kasalukuyan siyang copy editor sa UP Press.